woensdag 22 oktober 2014

Emoties als een lust voor het oog

De tentoonstelling 'Emoties - Geschilderde gevoelens in de Gouden Eeuw' in het Frans Hals Museum in Haarlem bevat bijna honderd werken uit collecties van overal ter wereld. De expositie die tot en met 15 februari volgend jaar te zien is brengt onder andere verdriet, angst, verbazing, woede, liefde en lust in beeld. Ook is er een 'emolab' ingericht.

Onze emoties zijn van alle tijden. Toch is in verschillende perioden in de vaderlandse schilderkunst de weergave van die emoties verschillend. De schilderijen lijken gewenste en ongewenste emotionele beleving te weerspiegelen. Ze zijn daarmee een lust voor het oog.


Voor de periode van de Gouden Eeuw werden emoties vooral rauw weergegeven. Langzaam ontstond in de schilderkunst een neiging om gevoelens zichtbaar onder controle te houden. Beter dan rauwe weergave leek esthetiek in een nieuwe periode het sleutelwoord.

In het begin van de Gouden Eeuw, zo verhaalt de tentoonstelling verder, verschenen de eerste handboeken voor schilders met instructies voor de structuur van gezichten en gebaren die bij verschillende emoties zouden horen.


Rembrandt zou meer dan zijn collega’s van zijn tijd een eigen pad hebben gekozen. Juist het kiezen van dat pad kan ervoor hebben gezorgd dat de schilder nu als aanjager van de expressieve gezichtsuitdrukkingen in de schilderkunst van die tijd wordt gezien.

De makers van de expositie hebben ervoor gekozen om niet alleen schilderijen te laten zien. Er is ook een interactief 'emolab' ingericht. Daar kunnen eigen gevoelsuitdrukkingen worden getest en worden wetenswaardigheden rond de tentoonstelling getoond.


Kunsthistoricus Gary Schwartz heeft getekend voor de samenstelling van deze bijzondere tentoonstelling. Bedoeld of onbedoeld laat Schwartz met zijn keuzen zien dat rauwe gevoelens mede op grond van normen met een esthetische jus overgoten kunnen worden. Een constatering die voor ieder van ons betekenisvol kan zijn.


Gegevens van het artikel:

Drs. Leander P. Tijdhof, 'Emoties als een lust voor het oog', Nieuwsbrief Praktijk Leander Tijdhof oktober 2014.